Hoeven op een rij

Omdat ik nu alweer een tijdje met een ander nieuw werk bezig ben, wordt het tijd de berichten over het paard af te ronden. Ik ga me dan in een volgend bericht richten op dat andere werk.

Tussendoor stuur ik dan nog enige PR, (waarschijnlijk via de website Pact23.com), een strak ontworpen saaie flyer, waarin ook de gegevens staan voor de opening. 

 

Zoals een collega heel treffend zei: 'een dood paard is eenzaam'. Niet dat ik daarmee de berichten over dit werk af wil ronden, want het klinkt best zielig. Tegelijkertijd moet ik er nog steeds erg om lachen, niet alleen vanwege de serieuze toon die ze bezigde. Hoe kan een dood paard eenzaam zijn? Kan het ueberhaupt eenzaam zijn? Waar bevindt het zich dan? Als het in een paardenhemel is (wat uiteraard beslist geldt voor mijn paard) heeft het juist daar een goed gevoel, toch? Het zal blij zijn dat het niet langer als lastdier wordt beschouwd en onmenselijk wordt bejegend. 

Dat een dood paard eenzaam is onderstreep ik echter uiteindelijk wel. Het sluit namelijk aan op het thema, dat ik in de vorige blog al even genoemd had. Had ik het thema eigenlijk wel genoemd trouwens? Ik heb er in ieder geval naar verwezen, meen ik me te herinneren. Voor wie dit nog es op wil zoeken, dat bericht kun je vinden via deze link: 

Alchemie-en-het-ijzer

 

Dan nu nog een paar foto's van de hoeven, zoals ze naast elkaar rusten en later door mij  provisorisch zijn opgehangen aan een wand in mijn atelier. Dit deed ik om het aan mijn collega's te laten zien en natuurlijk ook om zelf een indruk te krijgen. Er komen nog enkele attributen bij, om het werk compleet te maken, maar die zie je dan wel in de Bergkerk.  

Veel inspiratie gewenst !

Ze zijn af en liggen hier te rusten

 

 

 

    Een eerste indruk, totale breedte 1,47m

 

Francisca la Braque/te Brake 

Deventer 2026

www,pact23.com

 

Alchemie en het ijzer

Verslag van een maakproces

 

Dit is een vervolg op de vorige blogpost 

 

Omdat de combinatie van figuratief en abstract niet werkte, besloot ik de voeten van het paard verder te abstraheren. In de vorige blogpost had ik deze foto van de combinatie getoond: 

combi die niet bleek te matchen

 

 

 

Voor alle duidelijkheid: onze subgroep houdt zich bezig met Figuratie en Abstractie. In mijn 1e post kun je daarover lezen, zie: Figuratie-en-abstractie-in-de-beeldende-kunst

Het is de bedoeling dat ik als eerste een abstract werk maak. Zodoende besloot ik de ijzers verder te abstraheren en aan te laten sluiten bij de rest van het object. Hier zie je enkele foto's  van de resultaten: 

 

 

 

 

 

Je ziet dat de ijzers in deze afbeeldingen gestileerd zijn en dat ik met kleur en randen heb gewerkt. De keuze voor de kleuren bleek eerst lastig omdat de symboliek van kleuren een rol speelt. Ik kwam erachter dat er wat dat betreft op internationaal niveau geen consensus bestaat. Ik bedacht dat het in dat geval beter is me te richten op de symboliek die wij kennen. Zwart staat in dat geval voor dood en rouw. Het kruis staat voor de kruisiging, maar ook voor de zintuigelijke wereld in de horizontale lijn en de onstoffelijke wereld die door de verticale lijn wordt vertegenwoordigd. Dit bracht me bij de alchemie. In de alchemie staat zwart voor nigredo, het lood, wit voor albedo, de zuivering, het wassen en rood voor rubedo, sulfur, de steen der wijzen. 

De alchemie kent zowel een scheikundige kant (de bewerking van metaal) als een mystieke beschouwelijke kant. De scheikundige bewerkingen van het metaal waren erop gericht het metaal te veredelen. In het geval van de oude alchemisten ging het daarbij om de transmutatie van lood naar goud. Deze kunst is in een ver verleden verloren gegaan, maar de psychische transformatie als proces van individuatie was voor C.G. Jung uitgangspunt voor zijn gedachtegoed. 

Ik voeg een link toe naar een website waar zijn gedachtegoed word toegelicht: 

https://www.dinekevankooten.nl/archief/de-drie-fasen-van-het-alchemistische-transformatieproces/

Nu zul je je misschien afvragen wat dit met mijn paard van doen heeft en of er überhaupt verband bestaat met een paard. 

Verder is het de vraag wat het te maken heeft met het thema, dat door mijn collega's voorgesteld was. Zij meenden namelijk dat er nog een thema toegevoegd diende te worden. Dit zou men nodig kunnen vinden als men 'Figuratie en abstractie' als thema ontoereikend zou vinden. Ik vind dat echter niet.  

Misschien voel je je nu geïnspireerd, getriggerd, geprikkeld of zie je het helemaal niet meer. Voel je vrij om een opmerking te plaatsen. 

Wordt vervolgd

Francis(ca) te Brake, Deventer, Pact23.com/Pact23.blogspot.com 

 

Figuratie en abstractie, verslag van een maakproces

Verslag van een maakproces

 

Dit is een vervolg op de vorige blogpost 

 

Ik liep al enige tijd met de gedachte om een bepaald spreekwoord te verbeelden met een paard in de hoofdrol. Eigenlijk ervaar ik het spreekwoord an sich al als een abstractie, het verwijst immers ergens naar. Als je het spreekwoord letterlijk zou nemen zou je het niet begrijpen.

Het leek me heel fijn om met papier te werken, dat als bescherming en verpakkingsmateriaal dient voor produkten en verzendingen. In dit geval gaat het om papier dat als het ware een tunnel vormt, waarbij een soort geperforeerde naad te zien is. 

 

 

Pakpapier met naad 

 

Ik besloot dit materiaal te gebruiken om onderdelen van de benen van een paard vorm te geven. Op bijgaande foto zie je een eerste resultaat. Voor het hoefijzer heb ik karton gebruikt. Als je goed kijkt, zie je ook dat ik met naald en draad heb gewerkt.

 

Kloppen

Er zijn blijkbaar verschillen in de voor en achter hoefijzers, ik ontdekte dit toen ik besloot 4 hoefijzers uit te printen, die alle van elkaar zouden moeten verschillen. Op internet las ik het volgende: 'Ouderwetse' voorijzers hebben doorgaans 1 lip, en de achter ijzers 2. Wat me echter ook opviel was dat de voorijzers ronder bleken te zijn dan de achterijzers, die wat langwerpiger waren. Dit concrete gegeven wenste ik mee te nemen in de uitvoering. Dit zal uiteindelijk ook zichtbaar zijn tijdens de expositie, tenzij ik er gaandeweg 'het maken' toch nog veranderingen in aan wens te brengen. Wat ik namelijk van belang vind is of het object dat ik maak, de manier waarop het op de wand bevestigd wordt en al die andere aspecten, die ik mee dien te nemen inzake de presentatie, kloppen. Dat KLOPPEN is heel moeilijk uit te leggen. Het beeld dient te kloppen. 

 

een verroest hoefijzer

 

prints van verroeste ijzers

 

Onderbeen en voet 

Ik heb de 4 onderbeen stukken klaar en overweeg ze nog te strijken, het ene onderbeen is namelijk wat meer verfrommeld dan de andere. Ik zal dit echter eerst op proef moeten doen, omdat er een vouw zichtbaar zal zijn. ....Misschien dien ik deze objecten uiteindelijk alsnog te vervangen, dus een paar nieuwe te maken. 

Ik heb ook de (gemiddelde) lengte van een volwassen paard opgezocht, want ik wil uitgaan van een realistische maat. Bij de hoefijzers van karton had ik eerst een kleiner formaat dan het in het echt zou hebben. Ik merkte dat me dat stoorde en besloot dus later de maten van echte hoefijzers aan te houden. De lengte van een paard is ruim 1.50 m. (bij een hengst 1.54, bij een merrie 1.53). Het hangt van de wandruimte af in hoeverre ik deze lengte kan realiseren. PS: Interessant is dat de schofthoogte gelijk is aan de lengte van het paard, het hoofd niet meegerekend: https://www.ancce-belgica.be/ras/rasstandaard/

Inmiddels ben ik ook een stuk verder met de hoefijzers: Zoals je kon lezen had ik ze eerst met een print van redelijk verroeste ijzers beplakt. Ik besloot eerst het 'ijzer' nog verder te kleuren met pastelpotloden, zodat een donkerder roestkleur ontstond. Deze ijzers heb ik met fixatief besproeid, maar ook daarna, toen ik de ijzers monteerde aan het object, was ik niet tevreden.

Dit had deels te maken met het gegeven dat ik in de holte kon kijken van het onderbeen van het paard, ik had immers alleen een hoefijzer van karton gemonteerd. Ik besloot daarop de zool van de voet van het paard erbij te tekenen, om zo het gat te dichten. 

prints bewerkt, donkerder gemaakt   

hoefijzer met voetzool, figuratief

 

Het ijzer met voetzool heb ik er even ingeduwd en vervolgens heb ik het object provisorisch opgehangen om te kijken hoe het staat. 

Combinatie figuratief - abstract 

Combi 

Zoals je kunt zien is er sprake van een figuratieve voetzool met een figuratief verroest hoefijzer. In vergelijking met het object kun je immers stellen dat het hoefijzer en de voetzool herkenbaar zijn. Dit paste dus eigenlijk niet bij het geabstraheerde deel dat uit verpakkingsmateriaal bestaat. Wat niet past kan juist echter geslaagd zijn. Het is dus niet zo eenvoudig als het in eerste opzicht misschien lijkt. Het komt erop neer dat ik het object laat hangen en een tijdje afstand neem. Als kunstenaar moet je domweg altijd rekening houden met de extra tijd die daarvoor nodig is. Het maakproces vraagt om die luwte en tevens om periodes van grote onzekerheid en niet-weten hoe nu verder. Ook vraagt het maakproces tijd voor incubatie, voor het broeden, het dromen en het onbewuste.

Toen ik de volgende dag opnieuw keek vond en zag ik de match niet. Ergens had ik gehoopt dat het zou matchen, maar ik vond de combinatie uiteindelijk toch niet werken.

Enja, het paard ligt, want (of én) het paard is dood. 

  

Wordt vervolgd

Francis(ca) la Braque-te Brake, Pact23.com 

 

 

 

Figuratie en Abstractie in de beeldende kunst

TIJD 

Het is weer tijd voor een nieuwe post, of beter een reeks posts. Dit keer ga ik jullie meenemen (althans ik hoop dat dit lukt) achter de schermen van de termen figuratie en abstractie.

Het initiatief hiertoe ligt bij Jan van der Poel, een collega kunstenaar, die een concept lanceerde voor 'De Staat Van' 2026. Het concept luidt als volgt:

Van abstract naar figuratief of vice versa

Doel: verkennen/werken op of over de grens van abstract naar figuratief of omgekeerd. Kernvraag: wat is (nog) figuratief? Wat is (nog) abstract? Hoever kan een abstractie van een figuratie afliggen (of andersom) zonder de band te breken?

Voor alle duidelijkheid: 'De Staat Van' is de titel voor de expositie van professionele Deventer kunstenaars. Deze vindt ook dit jaar weer plaats in de Bergkerk. De toegang is gratis.

Voor nadere info hierover, zie: Bergkerkdeventer.nl/evenement/De-staat-van

Zoals je kunt lezen wordt er in subgroepen geëxposeerd. Wat onze subgroep betreft: deze bestaat uit zes personen. Drie personen gaan zich in 1e instantie richten op het maken/creëren van een figuratief werk en de andere drie (waaronder ik zelf) op een abstract werk. De idee is dat we vervolgens in reactie op het werk van een andere kunstenaar/kunstenares nog een 2e werk gaan maken.Materiaalkeuze, stijl, plat vlak of object.....Dit is allemaal aan de makers....

De Staat Van, periode 1

Inmiddels is vrijwel zeker dat onze subgroep in periode 1 zal gaan exposeren. Dit is van 18 juli t/m 16 augustus 2026. De opening van deze expositie is op 19 juli van 14.00 tot 16.30 uur (inloop vanaf 13.30 uur). Zie: Kunstenlab.nl/agenda/destaatvan2026/

Je bent van harte welkom. 

Figuratie en Abstractie

In de kunst is een figuratief werk een werk dat herkenbare onderwerpen laat zien. Een abstract (of non-figuratief) werk is een werk waarbij herkenbaarheid minder of geen rol speelt, ofschoon het uitgangspunt of het object waar het werk op geïnspireerd is, nog wel  herkenbaar kan zijn.

Tussen deze 2 vormen van kunst bestaat het abstraheren: de concrete voorstelling of waarneembare werkelijkheid (die als uitgangspunt diende voor het kunstwerk) is nog te herkennen tot aan de pure abstractie, waarbij bijv. alleen nog lijnen, vlakken of kleuren te onderscheiden zijn. NB: dit geldt niet alleen voor de beeldende kunst, maar ook voor muziek, literatuur, etc.

Deze serie van Mondriaan geeft een prachtig beeld van de abstrahering van een boom, waarbij het 3e werk een redelijk voltooide abstractie laat zien, die Mondriaan later zelfs nog verder geabstraheerd heeft tot hoekige vlakjes. Je ziet dat de eerste boom nog goed herkenbaar is als boom, bij de daarop volgende werken vond er verdere abstrahering plaats. 

Piet Mondriaan , abstraheren van een boom

'Avond, rode boom' is uit de periode 1908-1910, 'De grijze boom' is van 1911 en de 'Bloeiende appelboom' is in 2012 geschilderd. 

Wat betreft de 'Grijze boom' kun je zien dat kleur niet langer een rol speelt of in ieder geval minder dan bij de eerste boom. Zelfs de bloeiende appelboom laat minder kleur zien.  Mondriaan werkte naar een pure vorm van kunst, een soort vergeestelijking, die balans en verstilling ademt. Het abstraheren (wat in dit geval duidelijk ook 'weglaten' inhoudt) werd voor hem een stijlmiddel om dit doel te bereiken. Daarbij liet hij zich inspireren door verschillende kunststromingen, zoals het Kubisme en Art Nouveau. De composities, waarbij lijnen en vlakken op het doek geordend werden, kun je als een einddoel beschouwen. 

 

Mondriaan, Compositie 11, olieverf op doek

Wordt vervolgd, www.pact23blogspot.com, www.Pact23.com

Francisca-Francis la Braque-te Brake, Deventer, april 2026

 

Het creatieve proces in beeld, III

 

In dit 3e deel van 'Het creatieve proces in beeld' beschrijf ik het maakproces van een collage, die de 'Venus van Laussel' als uitgangspunt heeft. Dit Venusbeeld viel me dit jaar voor het eerst op. Het betreft een bas-reliëf van 42 cm. hoog, dat in Frankrijk in een abri van Laussel (in de Dordogne) werd ontdekt. Dit was in 1911.  dus ik zal ook daar enkele kiekjes van laten zien. Voordat ik het creatieve proces ga beschrijven in woord en beeld verwijs ik nog even naar een vroeger blogbericht, waar ik de Venus van Laussel alvast introduceerde. Mocht je dit bericht nog willen lezen, klik dan op  https://pact23.blogspot.com/2024/08/venuskunst-verwarring-en-vervolg.html

Hieronder nogmaals de 2 prints van foto's, die van het bas-relief zijn gemaakt. Je ziet de hoorn heel duidelijk, de Venus van Laussel draagt ze in haar rechter hand. In het vorige blogbericht kon je al lezen dat ik de betreffende hoorn ook heb toegepast bij de collage met de Venus van Willendorf. Door archeologen is gemeld dat het een hoorn van een wisent geweest moet zijn, die hier afgebeeld werd. Wat verder interessant is om te weten is het gegeven dat er 12 inkervingen in de hoorn zijn gemaakt, wat zou kunnen duiden op een cyclisch principe van bijv. '13 manen'. Er zijn echter ook andere interpretaties gegeven.

 

 

Aan de hand van de prints heb ik tekeningen gemaakt, deze heb ik overgezet naar patroonpapier, zodat ik de vormen daarna kon overdragen op karton. Ook hier had ik de wens de verschillende delen van het beeld afzonderlijk uit karton te snijden en dan op en aan elkaar te lijmen. Je ziet de lagen karton en het reliëf dat erdoor ontstaat, heel duidelijk op de foto hieronder.

 

Aan de Venus van Laussel zijn (door meerdere archeologen) verschillende eigenschappen en kwaliteiten toegeschreven, waaronder die van sjamaan, medicijnvrouw en jager. Dit komt met name door de hoorn, die verschillende interpretaties teweeg bracht. Dit bracht me op het idee haar linkerarm ook een meer actieve rol te geven. Ik koos heel intuïtief voor de arm en hand van Ishtar, waarvan ik afbeeldingen ken, waarbij ze een ankh in haar hand houdt. De ankh staat symbool voor het leven en de onsterfelijkheid, maar staat ook voor vruchtbaarheid, genezing en eenheid. Het ankh-teken is in oude afbeeldingen vaak te zien in handen van goden. Volgens de Egyptische mythologie schonken de goden de ankh aan koningen en koninginnen.

 

Het hoofd van de Venus van Laussel is zijwaarts naar de hoorn gericht, wat - mede door haar hoofdtooi of kapsel- deed denken aan een afbeelding van de Godin Isis als farao. Op de foto's hieronder heb ik deze aspecten geïntegreerd. Je ziet daar de typische hoofdtooi en opvallende weergave van het oog, zoals dat in het oude Egypte toegepast werd, namelijk en face in een gezicht dat en profil wordt weer gegeven.

 

Godin met hoorn en ankh

Door de verschillende toevoegingen is de Venus van Laussel niet langer herkenbaar, ze is getransformeerd. Ik twijfelde dan ook of ik haar benen (die je op de eerste foto's ziet) nog wel in de collage zou gebruiken. Een buste (zoals die met name in de klassieke kunst werd gemaakt) getuigt van een hoge(re) status en macht, die gezien de status en positie van Isis (godin en farao) en Ishtar (ooit een belangrijke Sumerische godin) beter zou passen. Verder kun je zien dat ik ook hier verschillende achtergronden heb getest. Het waren er behoorlijk veel, ik laat 4 opties zien. PS: Op de foto met de blauwe achtergrond zie je links bovenin een deel van de rol met foto-repen, die ik later heb toegepast voor de lijst.

 

Op de foto hierboven zie je dat ik ook begonnen ben met de afwerking van de buste, de foto's hierna tonen enkele variaties: 

 

Veel later zou blijken dat ik haar gezicht wenste te sluieren. Voor die tijd echter besloot ik de Tibetaanse letter A op het gezicht te plaatsen. Binnen het Tibetaans boeddhisme betekent de letter A het niet-geborene, het ongeschapene, de basis van alles wat bestaat. De klank van de A is daarbij van belang, deze wordt gezongen tijdens meditaties en rituelen, waarbij de A voorgesteld wordt als een medium voor transformatie, die vervolgens 2 en 3 keer voorkomt. 

 

 

 

Hoe zit dat nu met het sluieren? Ik beschreef al dat ik gaandeweg het maakproces had besloten om ook aspecten van andere (afbeeldingen van) godinnen toe te passen in deze collage. De Venus van Laussel was uitgangspunt geweest voor dit werk, daar kwamen gaandeweg onderdelen van de Venus van Willendorf en de godinnen Ishtar en Isis bij. Omdat het gezicht van Isis zou kunnen zijn, bedacht ik dat het ook het gezicht van het mysterie is, een bovenaards, kosmisch mysterie, dat uitstijgt boven hemel en aarde. Wie de mythe van Isis en Osiris kent begrijpt wellicht wat ik bedoel. 

Bovendien: Het mysterie kent geen gezicht of oneindig veel gezichten. Het kent geen of juist ontelbaar vele verschijningsvormen.

Hieronder een foto van het uiteindelijke resultaat. Je ziet dat de gouden band van de hoofdtooi is uitgewerkt met een gestileerde weergave van de Egyptische cobra. Deze Uraeuscobra, of afgekort uraeus sierde de hoofdtooien van farao's als symbool van goddelijk gezag en bescherming. De oude Egyptenaren noemden de slang Iaret wat "Verheffende Cobra" betekent. De associatie van de slang met de godin Wadjet benadrukte verder zijn vereerde status en zijn connectie met het koningshuis.

Wat betreft de ankh in de hand van Ishtar: meestal wordt deze afgebeeld met een extra lijn, die verticaal loopt. Ik heb deze met behulp van een roze lint aangebracht. Op de foto is te zien dat dit mooie lint over haar handpalm met een boog naar de uraeus loopt en zich op die manier met de uraeus verbindt. 

 

 

 

De lijst bestaat uit foto-repen, repen die ik gemaakt heb door foto's aan elkaar te plakken en te snijden. Hierdoor ontstaat een speels effect, waarbij ook het cyclische element van leven en dood een rol speelt.  

Francis te Brake, oktober 2024, Deventer. Pact23.blogspot.com/Pact23.com

Blauwbaard en zijn horror-kamer

Het sprookje van Blauwbaard

 

Dit bericht gaat over een 2 luik dat geïnspireerd is op dit sprookje. Het tweeluik zal ook te zien zijn in de expositie te Deventer. Maar nu eerst een prachtig stukje tekst uit het sprookje van Perrault: 

'Er was eens een man die op het platteland en in de stad mooie huizen bezat. En dat niet alleen: hij had ook nog een heleboel zilver en goud, mooie meubels met borduursel op de zittingen en vergulde koetsen. Maar jammer genoeg had hij een blauwe baard. Dat maakte hem zo lelijk dat alle vrouwen en meisjes wegliepen als hij eraan kwam.

Een van zijn buren, een deftige dame, had twee heel mooie dochters. Hij vroeg die mevrouw of hij met een van hen mocht trouwen; het kon hem niet schelen met welke. Maar de twee meisjes wilden dat niet. Want, behalve dat van die baard, was er nog een reden voor: hun walging en afschuw. Het idee, dat hij al met verschillende vrouwen getrouwd was geweest en dat niemand wist waar die gebleven waren.....'

 

Ik vond enkele klassieke illustraties op internet (het sprookje is tenslotte uit 1697) en deel ze hieronder:  

 

Blauwbaard en zijn vrouw (illustratie van internet, Perrault)

 

Het is een zeer intrigerend sprookje, met enorm veel diepte, vanwege de archetypische structuur van de psyche, die in dit sprookje verwerkt is. Het gaat tever om dit hier toe te lichten en bovendien is dit al gedaan door Clarissa Pincola Estes, een schrijfster die onder andere in haar boek 'Women Who Run With the Wolves' meerdere sprookjes tot op de bodem heeft uitgediept. Hierbij een link naar haar website en werk: 

https://www.clarissapinkolaestes.com/

Wel wil ik hier kort refereren aan het werk van Clarissa P.E., omdat daaruit blijkt  hoe complex die structuur is en hoe binnen de meeste culturen eenzelfde soort aanleg of gedrag bij meisjes al op vroege leeftijd wordt gesmoord, terwijl dit bij jongens wordt aangemoedigd. Uiteraard zie je dit dan ook gebeuren bij de toelichting op sprookjes. Daardoor lopen we massaal de diepere betekenis van veel sprookjes, mythen en (jawel) dromen mis. Waarom gebeurt dat? Meestal omdat we de diepere betekenis niet mogen of niet durven kennen. Aan het 'niet mogen en niet durven' liggen vaak taboes ten grondslag; voor meisjes gelden (zoals ik al schreef) andere taboes dan voor jongens. Het niet kunnen kennen is vaak het gevolg. 

Een van de uitspraken van de schrijfster is dan ook dat de vrouw van Blauwbaard (ik meen dat dit reeds zijn 7e vrouw is) de horrorkamer MOET openen, om zichzelf te kunnen overtuigen van de gruwel, die Blauwbaard voor haar verbergt. Het is dus niet zo, dat ze niet 'nieuwsgierig' mag zijn, maar dat in onze cultuur en in andere culturen wereldwijd, vrouwen domweg gezegd en aangeleerd wordt dat dit een negatieve karaktertrek is en dus taboe. Natuurlijk kan nieuwsgierigheid in een bepaalde vorm een storende of saboterende uitwerking hebben, daar gaat het echter in dit sprookje niet om. Ook zal het je wel opgevallen zijn dat 'nieuwsgierigheid' de term is die bij vrouwen wordt gebezigd, dat echter 'onderzoekend zijn' dezelfde karaktertrek betreft, die bij jongens wordt aangemoedigd en geprezen. En precies dat onderscheid is niet alleen ernstig en kwalijk, maar ook dodelijk, m.n. voor vrouwen, zoals in het sprookje uiteindelijk getoond wordt. 

Mijn suggestie ten aanzien van Blauwbaard is dan ook de gruwelkamer te betreden, met of zonder sleutel of toestemming van Baardmans. In wezen is dit ook wat Clarissa Pincola Estes adviseert of beter gezegd gebiedt. 

 

 

Zij daalt af naar de geheime kamer(illustratie van internet, Perrault)

 

De sleutel van Blauwbaard is goud waard. 

 

In de expositie laat ik de 2 hoofdpersonen zien van dit sprookje. Het zal je dan opvallen dat de sleutel een belangrijk item is, alsook het diadeem. Zij staan symbool voor bepalende elementen in het sprookje. De diadeem staat voor het uiterlijk, de materiële verschijning, een teken van rijkdom en/of macht. Aan het begin van het sprookje blijkt al dat Blauwbaard enorm rijk en machtig is. Zijn lelijkheid werkt echter afstotelijk, daarom trakteert hij de 3 zussen op een dagenlang Luilekkerland-leven van weelde en plezier en weet zo de jongste van de 3 zussen voor zich te winnen. Door een huwelijk met Blauwbaard krijgt ze toegang tot zijn manier van leven, rijkdom, luxe en overdaad. Dat dit slechts de buitenkant betreft, beseft ze pas veel later. 

De sleutel staat voor geheimen, de toegang tot een ruimte, andere dimensie, situatie of een overgang, zoals een brug.

Hieronder een geluidsfragment, dat in verband staat met de 'duistere kamer'. 

 

 

 

En dan, tot slot, de hoofdpersonen: 

Dromen en Cultuurwetenschappen

2 Titels had ik in gedachten voor mijn nieuwste column:  

'Dynamische lijnen' en 'Geschenken van de Maan'. 

De redactie van het Droomjournaal koos voor de 2e. De titel onder de afbeelding verwijst wel naar de lijnen en 'het lijnen trekken tussen 2 punten', zoals de schrijver Baricco dit in zijn boek 'De Barbaren' schetst. 

Op de foto is de piramide van Austerlitz te zien met de obelisk, een monument dat geïnspireerd was op de piramiden van Gizeh. De kopie bij Austerlitz maakt sinds 1804 deel uit van ons cultureel erfgoed. De generaal, die de opdracht gaf voor dit monument, heette Auguste de Marmont. Hij had in 1798 in Gizeh de indrukwekkende piramiden gezien tijdens de Egyptische veldtocht van Napoleon. Aanvankelijk heette het monument Mont Marmont, Napoleon heeft dit echter later laten aanpassen. Piramide en obelisk staan immers symbool voor de 'Sol Invictus'. 

Op de afbeelding wordt verder het 'lijnen trekken' en 'op snelheid voortbewegen' gesymboliseerd. Er zijn om die reden elementen toegevoegd, die (net als piramide en obelisk) zijn verbonden met een beschaving uit een ver verleden. 

 

De foto heb ik gemaakt na zonsondergang. Het betreft immers aspecten van een  paternalistische cultuur, die op een einde lijkt te lopen. Het werd hoog tijd. 

 

Deze column sluit dus ook goed aan op mijn huidige studie aan de faculteit Cultuurwetenschappen, waar ik momenteel de module 'Ethiek' volg. 

Het gaat in deze column namelijk niet alleen over dromen en droomwerk, het gaat ook niet perse over mijn autonome kunst, hoewel die als vanzelfsprekend deel uitmaakt van en enorm beïnvloed is door onze cultuur. Dit geldt overduidelijk ook voor het boek van Baricco.

Het gaat bovenal over de eenzijdige gerichtheid, het paternalistische karakter van onze cultuur. Wat dat betreft zou je eigenlijk beide titels kunnen toepassen, omdat ze min of meer de overgang schetsen van de paternalistische dynamiek naar een dynamiek, waar het vrouwelijke bewust geïntegreerd wordt.

 

Veel inspiratie gewenst.  

Francis(ca) te Brake, Pact23.com/Shelter36.nl

Geschenken van de Maan

Het is alweer enige tijd geleden dat ik het thema winterslaap koos. In plaats van de lange nacht via de collapse te genieten, heb ik me echter aangesloten bij het leger dat haar bestrijdt. In West-Europa leeft men blijkbaar nog steeds volgens de principes van de zon en dat al sinds de Romeinen! 'Sol invictus' boet echter in aan kracht, dat werd aan mijn denken bevestigd, na 3 maanden van brononderzoek. De sleutel blijft nochtans gebroken, voor wie de ware nacht niet kent.

(uit ‘logboek-notities’, 13-1-2019)

Dit schreef ik tijdens het 2e semester van de Master Kunsteducatie, waar ik als enige kunstenaar naast meerdere docenten, aan deelnam. Die deelname was dan ook van korte duur. De tekst refereert in zekere zin aan de eenzijdige gerichtheid van het postmoderne klimaat, waarin we leven. Dit begon met de Romeinen, toen 'Sol Invictus' het dominante godsbeeld werd. Sindsdien raakten aspecten van de Maan: van het donker, de schaduw en de nacht, steeds meer op de achtergrond. We leven ook niet langer met de maancyclus, die in vroeger tijden geïntegreerd was en het leven, werken, alsook de rituelen sterk beïnvloedde. Tegenwoordig staan we voornamelijk AAN. Het onbewuste en de schaduw hopen zich daardoor als het ware op.

Alessandro Baricco schetst in zijn boek , 'De Barbaren' op originele wijze deze postmoderne cultuur, waarbij de mainstream, die hij beschrijft als een horde mutanten, zich aan de oppervlakte op snelheid voortbeweegt en zodoende vooral veel afstand aflegt in korte tijd. Verdieping of vertraging is heilloos in het tijdperk van deze mutanten. Het gaat om de ervaring van de lijn tussen 2 punten, 'die tezamen met andere lijnen tussen punten een tekening vormt, die dan vervolgd wordt met een andere tekening, die de ervaring als tekening geeft.....', waar de oude filosofen zich beraadden op het wezen van de punt. De tekeningen, die Baricco schetst, kenmerken het social media verkeer, de belevingsindustrie en hebben de kunsten diepgaand beïnvloed.

Het beraden op het wezen van iets betekent daarentegen vertragen en zelfs stilstaan. Het is de tijd van de Maan, die juist voor kunstenaars essentieel is, omdat dit de fase is waarbij men zich openstelt voor het onbewuste en de vonk, die in en door de kunstenaar de transformatie veroorzaakt: het bezielende principe, dat zich verenigt met het (aan de kunstenaar inherente) vermogen om esthetische ideeën uit te beelden.

Hiermee begint een proces, waarbij de kunstenaar zich zodanig laat beïnvloeden, dat er van binnen een verschuiving plaatsvindt en de kunstenaar als een soort medium de gelaagdheid van het onbewuste leert lezen en omzetten in de materie, telkens opnieuw.

Vertragen en verstillen pas ik ook toe in het droomwerk. Door te vertragen kan men zich beter verbinden met een droombeeld of scene. Daardoor worden we ons meer bewust van de informatie, die door het beeld of de scene gedragen wordt, wat een helende en verrijkende uitwerking heeft. Het zijn (de) geschenken van de Maan.

Dit neemt niet weg dat ik het lijnen trekken niet herken. Ik kan daar zelfs erg van genieten. als ik droom dat ik met een snel vehikel over de straten van een middeleeuwse stad scheer, daarbij behendig verschillende obstakels vermijdend. Dit geeft me een gevoel van verwondering, vrijheid en extase.

Hoe dan ook trek ik de conclusie dat Kunst opnieuw gedefinieerd dient te worden, tenzij de maan zich eerder doet gelden, wat sinds mijn brononderzoek waarschijnlijk lijkt.

Francis te Brake, www.pact23.com/www.shelter36.nl

Lijnen trekken, bewerkte foto, 2022, Pact23.blogspot.com

 

     Omslag van het boek 'De barbaren' van A.Baricco

 

Het Futurisme en de ideale staat

Enige tijd geleden had ik een artikel geschreven over ideologie, filosofie en politiek. In de eerste alinea schreef ik als volgt:  

'We dienen te beseffen dat ideologie, politiek, filosofie en de kunsten altijd al verband met elkaar hielden en dat een (politieke) ideologie gepaard gaat met het naar voren schuiven van ‘verwante’ filosofen, wetenschappers, schrijvers en beroemdheden. Vervolgens wordt het propaganda-apparaat in werking gesteld, die daar volledig op afgestemd is.'.....

Ik baseerde een deel van mijn onderzoek op het boek van Popper, getiteld: The open society and its enemies’ (1945). De link naar dit artikel is: https://pact23.blogspot.com/2022/06/ideologie-filosofie-en-politiek-een.html. Aan het eind van dit artikel gaf ik aan nog een bijdrage te zullen leveren over de futuristen, omdat ook daar een verband te zien is met de huidige ontwikkelingen binnen Europa. 

De futuristische stroming is geïnspireerd op de industriële ontwikkelingen en de daarmee gepaard gaande ideologie, die door schrijvers en schilders werd geschetst via hun manifesten en werk. Kortom: zij maakten met hun werk propaganda voor een nieuwe wereld, zij schetsten een toekomstbeeld, een ideale staat. Met die laatste term doel ik op Plato en zijn ideale staat, wat beschreven wordt in het voorgaande artikel.

Het eerste ‘futuristisch manifest’ werd geschreven door een Italiaanse dichter, Filippo Tomasso Marinetti. Hij wenste de wereld van de literatuur te vernieuwen en meende zelfs dat al het voorgaande vernietigd diende te worden om dat te bereiken. Zijn manifest werd in 1910 gevolgd door het manifest van enkele jonge kunstenaars, het 'Manifest van Futuristische Schilders'. Net als Marinetti waren zij door machines, de voortschrijdende technologie, snelheid, kracht en beweging gefascineerd. 

De stijl van de futuristische schilders was beïnvloed door de kubisten, die een avantgarde-groep vertegenwoordigde in Parijs. Kenmerkend is het fragmenteren en ontleden van de objecten, die geschilderd werden, de onderdelen werden a.h.w. opnieuw of naast elkaar gerangschikt, waardoor een nieuwe beeldtaal ontstond. Deze beeldtaal sloot eigenlijk zeer goed aan op de ontwikkelingen en de dynamiek van het industriële tijdperk, een tijdperk dat in bepaalde steden al goed voelbaar was. Voor de futuristen was het thema dan ook veelal gekoppeld aan energie, vooruitgang en verandering. Daartegenover stond het verlangen om het oude te verlaten. De oude wereld van de laat 19^e eeuw was in de ogen van de futuristen ingeslapen en diende vervangen te worden door de hecktiek en dynamiek van de moderne geïndustrialiseerde samenleving. 

In 1912 volgde een futuristisch manifest over 'fotodynamiek', getiteld Fotodinamica Futurista. Datzelfde jaar publiceerde Boccioni zijn 'Technisch Manifest van Futuristische Beeldhouwkunst', waarin hij baanbrekende ideeën lanceerde. Hij stelt erin voor om niet alleen de figuur zelf te verbeelden, maar om deze te verbinden met zijn omgeving. Hij zocht naar een dynamische integratie tussen de objectvorm en zijn omgeving. Hij pleitte er in zijn manifest voor om 'de gesloten vorm' af te schaffen. Een jaar later maakt hij zijn beroemde meesterwerk ‘Unique Forms of Continuity in Space’, een beeld dat beide ideeën uit zijn manifest lijkt te verenigen. 

Ik laat enkele afbeeldingen zien van de futuristische stroming voor wat betreft de fotografie en de beeldhouwkunst en plaats daarnaast enkele werken van mezelf, waarbij alleen de 2^e bewust op het werk van Boccioni geinspireerd was. De eerste is een airbrush werk dat geinspieerd is op een foto van een beweging, om precies te zijn: een portret (twee gezichten) in beweging. 

Anton Giulio Bragaglia, Salutando, 1911

Spleen pour rire, Francis te Brake, Pact23.com, 1999

  'Unique Forms of Continuity in Space', Boccioni, 1913

   

Future-ski, Francis te Brake, Pact23.com, 2006

Wordt vervolgd, 

Francisca la Braque

Pact23.com/ Pact23.blogspot.com