Vanity and the abused poppies

Deze post is een vervolg op de ontwikkelingen met betrekking tot Figuratie en Abstractie: we zijn inmiddels alweer een tijd bezig met werken, die geïnspireerd zijn op het werk van iemand anders uit onze groep. Zoals ik al liet weten in een eerdere post bestaat onze groep uit 6 deelnemers. We laten ons inspireren door een conceptvoorstel van Jan van de Poel, waarbij we ons bezighouden met figuratief versus abstract en v.v. Jan formuleerde het destijds als volgt: 

Van abstract naar figuratief of vice versa

Doel: verkennen/werken op of over de grens van abstract naar figuratief of omgekeerd. Kernvraag: wat is (nog) figuratief? Wat is (nog) abstract? Hoever kan een abstractie van een figuratie afliggen (of andersom) zonder de band te breken?

We hebben allemaal het afgelopen voorjaar een eerste werk gemaakt. Drie personen hebben zich gericht op het maken van een figuratief werk en de drie anderen op het maken van een abstract werk. De werken hebben we tijdens een bijeenkomst besproken, het grappige was dat mijn werk in ieder geval door Jan niet als abstract werd ervaren. Ik antwoordde dat ik het in ieder geval een behoorlijk geabstraheerd werk vind, maar dat je altijd nog verder zou kunnen abstraheren. Dit is wat Jan besloot te doen. De idee was namelijk dat we tijdens de 2e ronde (ong. mei tot begin juli) zouden reageren met een abstract en/of figuratief werk op het eerste werk van een andere deelnemer uit de groep. Kortom: In de expositie kun je zowel mijn abstracte werk als Jan's nóg abstractere werk bekijken. Wat trouwens ook heel grappig én ondoenlijk bleek was het idee om met een abstract werk op een figuratief werk van iemand anders te reageren. Dit bleek niet mogelijk. Wellicht kom je daar zelf achter als je er even voor gaat zitten. 

Overigens vind ik de bijeenkomsten erg inspirerend en boeiend, we bespreken onze ervaringen, ons onderzoek en de bevindingen. We geven feedback op elkaars werk, het concept, discussiëren over de inrichting van de kubus, onze bijdrage tijdens de weekends, de randvoorwaarden, deadlines etc. Je snapt het al, er komt erg veel bij kijken. Wij zijn een soort liefdadigheidsinstelling......

Mijn focus

De focus voor mijn autonome kunst ligt sinds meerdere jaren op mixed media, short film en fotografie. Archetypen en het (collectieve) onbewuste hebben daarbij regelmatig mijn aandacht. Ook daarom inspireren dromen, sprookjes en mythen me al zolang ik leef en lees. In onze maatschappij leven we meer ‘naar buiten’ dan ‘naar binnen’, wat maakt dat onze collectieve en persoonlijke persona (wat aan de buitenwereld getoond word) sterk benadrukt worden. Met mijn werk geef ik daar tegenwicht aan. 

Net als bij mijn performances en ensceneringen gaat aan het maken van nieuw werk uitgebreid onderzoek vooraf. Tevens werk ik op een experimentele manier om de diepere waarheid achter een beeld of scene te ontdekken. Een dieper niveau ervaar ik als abstracter en dynamischer, dus minder gefixeerd of star. Daar waar sprake is van figuratief werk, heb ik de context vervormd en ongebruikelijke combinaties toegepast. Ook streef ik naar een zekere eenvoud en directheid in de uitvoering.

Mijn 2e en 3e werk  

Voor het figuratieve werk dat ik in de tweede periode zou maken, heb ik me laten inspireren door een werk van Jean Nieuwenhuis, fotografe. Het betreft een abstract werk uit de eerste ronde. Toen zij vertelde over de achtergrond van dit werk kreeg ik associaties met klaprozen en vanitas stillevens. 

 

Is dit een klaproos? 

 

 

Abused poppies 

Dit zijn klaprozen, die door mensen worden geplukt of anderszins mishandeld. Dat poppies (klaprozen)  daar direct schade van ondervinden en mogelijk veel meer lijden onder de mishandeling dan andere bloemen, heeft te maken met het feit dat ze veel kwetsbaarder zijn dan de wat steviger bloemsoorten. De klaproos is immers uiterst teer, de bloemblaadjes vliesdun....Ze laten gemakkelijk los, zeker als ze eenmaal geplukt zijn. 

Als ze dan ook nog gedroogd worden en daartoe tussen papier geklemd en onder zwaar gewicht geplet, zou je redelijkerwijs mogen veronderstellen dat deze bloem de meest gekrenkte moet zijn. PS: meerdere misbruikte bloemen noemt men een herbarium. 

 

Van vers naar geplet

Hieronder plaats ik enkele foto's van de stadia, die de geplukte klaprozen hebben doorgemaakt. Op de 1e foto zijn de klaprozen net geplukt en nog vers, de 2e en 3e foto laten opeenvolgende stadia van het drogen en pletten zien. 

 

 

 

Achtergrond abused poppies

 

Hieronder laat ik wat foto's zien van de achtergrond, die ik voor de gedroogde klaprozen ga gebruiken. Het betreft een groot vel stevig papier, dat bewerkt is met verschillende kleuren wasco met daar overheen een laag zwarte olieverf. Met behulp van sjablonen, waar ik striptekenfiguurtjes in uit had gesneden, heb ik een patroon aangebracht op de laag zwart. Doordat olieverf heel lang zacht blijft, kon ik de sjabloontjes met een cocktailprikker in de verflaag krassen. Daardoor komt de laag eronder vrij, zoals je op de foto kunt zien. 

 

Detail zwarte achtergrond met stripsymbooltjes

 

De stripsymbooltjes refereren aan de dood, ik creëerde op die manier een grappige en speelse variant op het bloedserieuze vanitas-genre, zoals dat met name door Nederlandse meesters werd uitgedragen. 

 

Wat is vanitas?  

Vanitas is een artistiek genre dat zijn oorsprong vindt in het Latijnse woord voor "ijdelheid". (Omnia vanitas = alles is ijdelheid). Het bloeide op in de Nederlanden tijdens het begin van de 17e eeuw en omvat stilleven schilderijen die een verzameling objecten tonen die symbolisch zijn voor de onontkoombaarheid van de dood en de vergankelijkheid van wereldse prestaties en genoegens. De schilderijen herinnerden de kijker aan de kortstondigheid van het leven. Kortom: memento mori. 

Vanitas ontstond uit eenvoudige afbeeldingen van schedels en andere symbolen van dood en vergankelijkheid, die vaak werden geschilderd op de achterkant van portretten tijdens de late Renaissance. Rond 1620 groeide het uit tot een populair genre, met Leiden als centrum van ontwikkeling, een stad gekenmerkt door haar calvinistische tradities en strikte morele code. (Wikipedia)  

Het is interessant om te weten dat juist Nederlandse kunstschilders beroemd zijn geworden vanwege dit genre. Ik sta nog steeds versteld van de precisie waarmee vanitas stillevens in die tijd geschilderd werden. Verder vergaap ik me telkens weer opnieuw aan de veelheid van details, die haarfijn zijn weer gegeven. Neem bijv. het werk van Maria van Oosterwijck, ik laat hier een  afbeelding zien: 

 

Maria van Oosterwijck, Vanitas stilleven, ong. 1690

Hieronder ook nog een foto van een prachtig schilderij van Edwaert Collier, let op de details: 

 

 

Edwaert Collier, Vanitas stilleven, ong.1665

 

 

Terug naar de achtergrond

Een zwarte achtergrond dus met stripsymbooltjes, als achtergrond voor gedroogde en geplette klaprozen. Afmeting: 2,20 m. x 1 m. Hieronder een foto van die achtergrond met enkele abused poppies, die aan draadjes zijn opgehangen. Ook dat nog!!

 

Achtergrond met klaprozen

 

 

Detail van achtergrond met gedroogde klaproos

Tot slot nog een update voor wat betreft de expositie in de Bergkerk: deze vind je op mijn website www.pact23.com, zie pact23.com/expo-deventer-kunstenaars-welkom

 

To be continued, be inspired

Francisca te Brake-la Braque