Figuratie en abstractie, verslag van een maakproces

Verslag van een maakproces

 

Dit is een vervolg op de vorige blogpost 

 

Ik liep al enige tijd met de gedachte om een bepaald spreekwoord te verbeelden met een paard in de hoofdrol. Eigenlijk ervaar ik het spreekwoord an sich al als een abstractie, het verwijst immers ergens naar. Als je het spreekwoord letterlijk zou nemen zou je het niet begrijpen.

Het leek me heel fijn om met papier te werken, dat als bescherming en verpakkingsmateriaal dient voor produkten en verzendingen. In dit geval gaat het om papier dat als het ware een tunnel vormt, waarbij een soort geperforeerde naad te zien is. 

 

 

Pakpapier met naad 

 

Ik besloot dit materiaal te gebruiken om onderdelen van de benen van een paard vorm te geven. Op bijgaande foto zie je een eerste resultaat. Voor het hoefijzer heb ik karton gebruikt. Als je goed kijkt, zie je ook dat ik met naald en draad heb gewerkt.

 

Kloppen

Er zijn blijkbaar verschillen in de voor en achter hoefijzers, ik ontdekte dit toen ik besloot 4 hoefijzers uit te printen, die alle van elkaar zouden moeten verschillen. Op internet las ik het volgende: 'Ouderwetse' voorijzers hebben doorgaans 1 lip, en de achter ijzers 2. Wat me echter ook opviel was dat de voorijzers ronder bleken te zijn dan de achterijzers, die wat langwerpiger waren. Dit concrete gegeven wenste ik mee te nemen in de uitvoering. Dit zal uiteindelijk ook zichtbaar zijn tijdens de expositie, tenzij ik er gaandeweg 'het maken' toch nog veranderingen in aan wens te brengen. Wat ik namelijk van belang vind is of het object dat ik maak, de manier waarop het op de wand bevestigd wordt en al die andere aspecten, die ik mee dien te nemen inzake de presentatie, kloppen. Dat KLOPPEN is heel moeilijk uit te leggen. Het beeld dient te kloppen. 

 

een verroest hoefijzer

 

prints van verroeste ijzers

 

Onderbeen en voet 

Ik heb de 4 onderbeen stukken klaar en overweeg ze nog te strijken, het ene onderbeen is namelijk wat meer verfrommeld dan de andere. Ik zal dit echter eerst op proef moeten doen, omdat er een vouw zichtbaar zal zijn. ....Misschien dien ik deze objecten uiteindelijk alsnog te vervangen, dus een paar nieuwe te maken. 

Ik heb ook de (gemiddelde) lengte van een volwassen paard opgezocht, want ik wil uitgaan van een realistische maat. Bij de hoefijzers van karton had ik eerst een kleiner formaat dan het in het echt zou hebben. Ik merkte dat me dat stoorde en besloot dus later de maten van echte hoefijzers aan te houden. De lengte van een paard is ruim 1.50 m. (bij een hengst 1.54, bij een merrie 1.53). Het hangt van de wandruimte af in hoeverre ik deze lengte kan realiseren. PS: Interessant is dat de schofthoogte gelijk is aan de lengte van het paard, het hoofd niet meegerekend: https://www.ancce-belgica.be/ras/rasstandaard/

Inmiddels ben ik ook een stuk verder met de hoefijzers: Zoals je kon lezen had ik ze eerst met een print van redelijk verroeste ijzers beplakt. Ik besloot eerst het 'ijzer' nog verder te kleuren met pastelpotloden, zodat een donkerder roestkleur ontstond. Deze ijzers heb ik met fixatief besproeid, maar ook daarna, toen ik de ijzers monteerde aan het object, was ik niet tevreden.

Dit had deels te maken met het gegeven dat ik in de holte kon kijken van het onderbeen van het paard, ik had immers alleen een hoefijzer van karton gemonteerd. Ik besloot daarop de zool van de voet van het paard erbij te tekenen, om zo het gat te dichten. 

prints bewerkt, donkerder gemaakt   

hoefijzer met voetzool, figuratief

 

Het ijzer met voetzool heb ik er even ingeduwd en vervolgens heb ik het object provisorisch opgehangen om te kijken hoe het staat. 

Combinatie figuratief - abstract 

Combi 

Zoals je kunt zien is er sprake van een figuratieve voetzool met een figuratief verroest hoefijzer. In vergelijking met het object kun je immers stellen dat het hoefijzer en de voetzool herkenbaar zijn. Dit paste dus eigenlijk niet bij het geabstraheerde deel dat uit verpakkingsmateriaal bestaat. Wat niet past kan juist echter geslaagd zijn. Het is dus niet zo eenvoudig als het in eerste opzicht misschien lijkt. Het komt erop neer dat ik het object laat hangen en een tijdje afstand neem. Als kunstenaar moet je domweg altijd rekening houden met de extra tijd die daarvoor nodig is. Het maakproces vraagt om die luwte en tevens om periodes van grote onzekerheid en niet-weten hoe nu verder. Ook vraagt het maakproces tijd voor incubatie, voor het broeden, het dromen en het onbewuste.

Toen ik de volgende dag opnieuw keek vond en zag ik de match niet. Ergens had ik gehoopt dat het zou matchen, maar ik vond de combinatie uiteindelijk toch niet werken.

Enja, het paard ligt, want (of én) het paard is dood. 

  

Wordt vervolgd

Francis(ca) la Braque-te Brake, Pact23.com 

 

 

 

Figuratie en Abstractie in de beeldende kunst

TIJD 

Het is weer tijd voor een nieuwe post, of beter een reeks posts. Dit keer ga ik jullie meenemen (althans ik hoop dat dit lukt) achter de schermen van de termen figuratie en abstractie.

Het initiatief hiertoe ligt bij Jan van der Poel, een collega kunstenaar, die een concept lanceerde voor 'De Staat Van' 2026. Het concept luidt als volgt:

Van abstract naar figuratief of vice versa

Doel: verkennen/werken op of over de grens van abstract naar figuratief of omgekeerd. Kernvraag: wat is (nog) figuratief? Wat is (nog) abstract? Hoever kan een abstractie van een figuratie afliggen (of andersom) zonder de band te breken?

Voor alle duidelijkheid: 'De Staat Van' is de titel voor de expositie van professionele Deventer kunstenaars. Deze vindt ook dit jaar weer plaats in de Bergkerk. De toegang is gratis.

Voor nadere info hierover, zie: Bergkerkdeventer.nl/evenement/De-staat-van

Zoals je kunt lezen wordt er in subgroepen geëxposeerd. Wat onze subgroep betreft: deze bestaat uit zes personen. Drie personen gaan zich in 1e instantie richten op het maken/creëren van een figuratief werk en de andere drie (waaronder ik zelf) op een abstract werk. De idee is dat we vervolgens in reactie op het werk van een andere kunstenaar/kunstenares nog een 2e werk gaan maken.Materiaalkeuze, stijl, plat vlak of object.....Dit is allemaal aan de makers....

De Staat Van, periode 1

Inmiddels is vrijwel zeker dat onze subgroep in periode 1 zal gaan exposeren. Dit is van 18 juli t/m 16 augustus 2026. De opening van deze expositie is op 19 juli van 14.00 tot 16.30 uur (inloop vanaf 13.30 uur). Zie: Kunstenlab.nl/agenda/destaatvan2026/

Je bent van harte welkom. 

Figuratie en Abstractie

In de kunst is een figuratief werk een werk dat herkenbare onderwerpen laat zien. Een abstract (of non-figuratief) werk is een werk waarbij herkenbaarheid minder of geen rol speelt, ofschoon het uitgangspunt of het object waar het werk op geïnspireerd is, nog wel  herkenbaar kan zijn.

Tussen deze 2 vormen van kunst bestaat het abstraheren: de concrete voorstelling of waarneembare werkelijkheid (die als uitgangspunt diende voor het kunstwerk) is nog te herkennen tot aan de pure abstractie, waarbij bijv. alleen nog lijnen, vlakken of kleuren te onderscheiden zijn. NB: dit geldt niet alleen voor de beeldende kunst, maar ook voor muziek, literatuur, etc.

Deze serie van Mondriaan geeft een prachtig beeld van de abstrahering van een boom, waarbij het 3e werk een redelijk voltooide abstractie laat zien, die Mondriaan later zelfs nog verder geabstraheerd heeft tot hoekige vlakjes. Je ziet dat de eerste boom nog goed herkenbaar is als boom, bij de daarop volgende werken vond er verdere abstrahering plaats. 

Piet Mondriaan , abstraheren van een boom

'Avond, rode boom' is uit de periode 1908-1910, 'De grijze boom' is van 1911 en de 'Bloeiende appelboom' is in 2012 geschilderd. 

Wat betreft de 'Grijze boom' kun je zien dat kleur niet langer een rol speelt of in ieder geval minder dan bij de eerste boom. Zelfs de bloeiende appelboom laat minder kleur zien.  Mondriaan werkte naar een pure vorm van kunst, een soort vergeestelijking, die balans en verstilling ademt. Het abstraheren (wat in dit geval duidelijk ook 'weglaten' inhoudt) werd voor hem een stijlmiddel om dit doel te bereiken. Daarbij liet hij zich inspireren door verschillende kunststromingen, zoals het Kubisme en Art Nouveau. De composities, waarbij lijnen en vlakken op het doek geordend werden, kun je als een einddoel beschouwen. 

 

Mondriaan, Compositie 11, olieverf op doek

Wordt vervolgd, www.pact23blogspot.com, www.Pact23.com

Francisca-Francis la Braque-te Brake, Deventer, april 2026

 

EINDELIJK, de BERGEN

 

EINDELIJK 

Een maand geleden wandelde ik met 5 andere deelnemers in het Salzburgerland, een provincie van Oostenrijk. Ik had al snel het berggevoel terug, een gevoel dat ik voor het eerst heb ervaren in Zwitserland, waar ik begin jaren 90 enkele jaren gewoond heb. Met andere woorden: ik werd verliefd op de bergen. 

Sinds 2018 was ik niet meer in de echte bergen geweest. In 2018 nam ik deel aan een huttentocht in het bergmassief van de Wilder Kaiser in Oostenrijk. De hoogste bergtop van de Wilder Kaiser is 2344 meter. Overigens las ik op internet ergens dat de Großglockner met een hoogte van 3.798 m. de hoogste berg van Oostenrijk is. 

ECHTE bergen check 

Nederlanders denken soms aan de Ardennen als ze het woord 'bergen' horen, wat misschien te maken heeft met de moeite die het veel Nederlanders kost om te voet de toppen van de heuvels te bereiken. Maar hoe zit dat nu eigenlijk met de hoogtes? Wanneer is een berg daadwerkelijk een berg en kan het zijn dat er behalve de hoogte nog andere criteria gelden? Wat ik heuvels noem, zoals bij de Ardennen, zou misschien bij nader inzien toch wel een berggebied (geweest) kunnen zijn. Verder denk ik dat het heel lastig is om je een voorstelling te maken van echt hoge bergen, als je daar niet zelf geweest bent. Dat geldt in wezen ook voor mij, want echt hoge bergen heb ik nog niet meegemaakt. Mijn referentiekader beperkt zich feitelijk tot enkele berggebieden in Zwitserland, Frankrijk en Oostenrijk. Kortom: de hoogste tijd om me hier eens wat verder in te verdiepen. Voor deze blog heb ik onder andere gecheckt wanneer een berg een berg genoemd mag worden. Mijn vraag luidde: Wanneer is een heuvel een berg?

 

 

Huttentocht Wilder Kaiser, Oostenrijkse Alpen,Xiaomi mobiel camera, 2018

 

 

HEUVELS en hoger

Het antwoord op Quest verraste me al direct, want inderdaad, in NL kennen we immers namen aan heuvels toe die eindigen op -berg en wat te denken van plaatsnamen zoals Bergen en Bergen aan Zee? Nu blijkt de Vaalserberg toch nog 322 m. hoog te zijn, terwijl het hoogste duin (in het duingebied bij Schoorl, dus niet bij Bergen) zo'n 55 m. bedraagt. Deze hoogte staat trouwens in schril contrast met de 'Hoge Berg' op Texel, die slechts 15 m. laag blijkt te zijn. 

De grens ligt volgens Quest in ieder geval bij een hoogte van 200 à 300 meter. Daar zit de Vaalserberg nog net boven, maar... let wel, het gaat om de hoogte ten opzichte van de omgeving. De Vaalserberg valt dan terstond af. 

Om nog wat meer informatie te vinden begeef ik me ook even naar Wikipedia: daar wordt de hoogte ten opzichte van de omgeving ook genoemd als criterium. Het staat er als volgt: 'dat een berg zich meer dan 200 à 300 meter boven zijn omgeving verheft, een kleinere verheffing wordt dan een heuvel genoemd.'  

Gezien het criterium van 200 à 300 m. komen trouwens de Ardennen opnieuw in beeld: op Wikipedia staat daarover het volgende: De Hoge Ardennen liggen ten oosten van de rivier de Ourthe. Hier vindt men de hoogste toppen van de Ardennen die tot over de zeshonderd meter kunnen reiken. Zo is de hoogste berg de in de Hoge Venen gelegen Signaal van Botrange (694 meter).

Verder zegt Wikipedia dat er sprake moet zijn van veel reliëf op en rondom de berg. De wijze van ontstaan kan ook een criterium vormen, althans in het vakgebied geologie. Je kunt dus gerust de conclusie trekken dat de zg. VAM-berg in Drenthe niet in het rijtje thuishoort. 

 

 

 

Panorama foto, Oostenrijkse Alpen, Panasonic systeemcamera, 2025

 

 

ZWITSERLAND en TIBET

Tot slot vind ik het wel interessant om te weten waar de hoogste bergen liggen (of staan zij??) en of de bergen van Zwitserland (waar ik als 'lagelander' voor het eerst in aanraking kwam met échte bergen) daadwerkelijk hoger zijn dan die van Oostenrijk. Laat ik dat éérst even opzoeken, want dat is zo gepiept: de hoogste berg in Zwitserland is de Dufourspitze met 4634 meter. Daarna Nordend met 4609 meter. Beide liggen (of staan?) in het Monte Rosa-massief, dat op de grens met Italië ligt. Sowiso komen de 10 hoogste bergen van Zwitserland boven de 4400 m. en zijn zodoende dus inderdaad hoger dan de bergen van Oostenrijk. 

Nu wordt beweerd dat de Mount Everest de hoogste berg van de wereld zou zijn met 8849 m. Dat is extreem veel hoger (namelijk twee keer zo hoog !) dan de Zwitserse bergen en het berggebied, waar ik onlangs was. Daar meet de hoogste berg namelijk 'slechts' 3.666 meter. 

 

 

TOP 10 en TOP 5 

Eerst even de top 10 van hoogste bergen, deze vindt je op: 

Hoogste bergen ter wereld

De Mount Everest staat daar op de eerste plaats en wordt gevolgd door de K2 met 8610 m. De andere kun je zelf even nakijken via de link, de landen staan er ook bij. 

 

We kwamen zelf zo nu en dan een stuk boven de 2000 m. uit. Dit leverde in ieder geval al een enorm goed gevoel op, iets dat ik al eerder beschreef als het 'berggevoel'. Bovendien werden we tijdens en na het intensieve stijgen, klauteren, dalen en opnieuw stijgen beloond met fantastische vergezichten. Ik kan me echter voorstellen dat met name bewoners uit Nepal en Tibet zich zouden verkneuteren als wij hen vertelden over deze 'Ardennen' in Oostenrijk. 

 

Stempel Grundegg, 2165 m.

 

Voor wie het interesseert zal ik nog even een lijst van de top 5 hoogste toppen van de provincie Salzburgerland kopiëren, alwaar wij dus gewandeld hebben. Deze top 5 bevindt zich in het Nationalpark Hohe Tauern, wat vanuit onze uitvalsbasis waarschijnlijk moeilijk haalbaar was. 

 

Een overzicht van de top 5 hoogste bergen van het Salzburgerland/Oostenrijk: 
1. Großvenediger (3.666 meter) 
2. Großes Wiesbachhorn (3.564 meter) 
3. Klockerin (3.425 meter)
4. Großer Bärenkopf (3.396 meter)
5. Hoher Tenn (3.368 meter) 

 

  

Panorama foto, Oostenrijkse Alpen, Panasonic systeemcamera, 2025

 

Misschien is dit nationaalpark met haar Hoge Bergpassen wel een must voor iemand die graag in de bergen wandelt en haar/zijn grenzen wil verleggen. De Ardennen zoek je dan op om te trainen, of je zoekt de Hoge Bergpassen op om te trainen voor de toppen van het Himalaya-gebergte.  

Voor nu wil ik je in ieder geval uitnodigen om naar mijn Pact23 website te gaan, om meer foto's te bekijken. Laat je inspireren via Foto-galerie. Mocht je een bestelling willen plaatsen, check dan gerust even de Prijslijst.

 

Francisca te Brake

Pact23.com

Deventer 

 

Villa Cavroix, groots en subliem

Villa Cavroix, kunstgeschiedenis en enkele interieurfoto's

 

In het vorige bericht had ik 2 foto's van een sloopkogel geplaatst, die in een gestripte ruimte hing. Alle ruimtes van Villa Cavroix zijn in het verleden volledig gestript in het kader van de restauratiewerkzaamheden. Na de dood van mevrouw Cavrois in 1986 werd de villa namelijk verkocht aan een vastgoedontwikkelaar, die het park wou verkavelen. Hij had geen oog voor de villa, die al snel geplunderd, gekraakt en verwoest werd. Het pand raakte geheel verwaarloosd en werd jaren lang niet onderhouden.

In 1990 werd de Villa echter uitgeroepen tot historisch monument en in 2001 werd het gekocht door de Franse staat. In 2004 vond een eerste renovatiecampagne plaats van zowel het gebouw als het interieur. De villa werd na restauratie in 2015 geopend voor het publiek.

Verder terug in de tijd:

De architect Mallet-Stevens werd in 1928 benaderd door de steenrijke Franse textielmagnaat Paul Cavrois. Die wilde een grote, landelijke villa, gebaseerd op de nieuwste inzichten en voorzien van alle moderne gemakken. Villa Cavrois is dan ook een schoolvoorbeeld van de modernistische visie van de jaren 20. De architect liet zich daarbij inspireren door het werk van Dudok. Het is bekend dat hij de bouwplaats van het Raadhuis in Hilversum bezocht en zich liet adviseren door Dudok.

Mallet-Stevens beperkte zich niet tot de architectuur van het gebouw alleen. Hij ontwierp eveneens het interieur en de tuinen, Van deurknop tot vloerkleed, alles is door hem ontworpen. De architect koos zelfs de kunstvoorwerpen uit. Licht, hygiëne en comfort waren basisbegrippen voor wat betreft de modernistische stijl. Zelf had ik een andere indruk voor wat betreft het comfort, ik vond juist dat alles een zeer sobere, bijna spartaanse uitstraling had. Ik doel met name op het interieur, de materialen en de meubels. Hieronder enkele foto's ter illustratie:

 

De ietwat kille uitstraling van de keuken 

De sobere uitstraling van de eethoek

 

Qua technologie en (voor die tijd) moderne technologische toepassingen kun je echter wel spreken van comfort: Er was namelijk sprake van de nieuwste technologische input inzake de verwarming, luchtcirculatie, indirecte verlichting, telefoon, draadloze intercom, centrale radio, goederen- en personenliften en ingebouwde klokken.

Villa Cavrois is niet alleen een totaalontwerp, maar een absoluut meesterwerk, dat tot in de kleinste details is uitgevoerd. Mallet Stevens was waarschijnlijk een geniale architect, die het volmaakte nastreefde.

De eerste schetsen van de villa werden voltooid in 1929. De bouw van Villa Cavrois duurde (slechts) twee jaar. Het resultaat was, zeker voor die tijd, verbluffend, Mallet-Stevens had een hypermodern kasteel gebouwd: De villa is 60 meter lang, met 1840 m² woonoppervlak en ruim 800 m² terras. De oprijlaan staat schuin op de 60 meter brede voorgevel, waardoor deze nog breder en imposanter lijkt. In de riante tuin ligt een 70 meter lange spiegelvijver, recht voor het huis. Daarnaast zijn er ook een ijsbaan en een zwembad. Ik besef dat het handig is ook foto's van het exterieur en de tuin te plaatsen, misschien doe ik dat nog in een volgende post.

De villa werd ingehuldigd in 1932. Hierbij nog enkele foto's van het interieur:  

 Let op de overeenkomsten met het Zwitserse zakmes.

 

Indrukwekkende raampartijen, duurzame materialen

 

 

 

Tags: architectuur, Mallet-Stevens, Dudok, Lille, Croix, totaalontwerp, modernistisch, 1932, monument, restauratie, Frankrijk, Pact23.com, foto's, kunstgeschiedenis

Sloopkogel object in Villa Cavroix

Foto's van een gaaf object, een sloopkogel. Ik vind dit object bijzonder omdat het niet alleen een mooi object is, maar ook helemaal past in deze ruimte. Bovendien is het in licht materiaal uitgevoerd en heeft een zekere transparantie.
Het object bevindt zich in Villa Cavroix, in Croix (Fr.). Croix ligt op enige afstand van Lille.
De villa is in 1929 ontworpen door de modernistische architect Robert Mallet-Stevens. Het is een waanzinnig gaaf bouwwerk, groots en imponerend door de imposante verschijning en architectuur. Het interieur kent vele kamers, die allemaal afzonderlijk ontworpen en volledig ingericht zijn, elke ruimte is uniek en indrukwekkend vorm gegeven.
De sloopkogel refereert aan een periode van ernstig verval, waarna besloten werd de villa te restaureren. Meerdere ruimtes zijn tijdens de restauratie-fase volledig ontmanteld en vervolgens opnieuw gebouwd.
Ik verwacht binnenkort ook enkele foto's te plaatsen van de villa en het interieur.
Wordt vervolgd.

Francis te Brake, https://www.pact23.com

Tags: architectuur, art, art-object, sloopkogel, Villa Cavroix, Robert Mallet-Stevens, 1929, monument, Croix/Frankrijk.

 

_{Sloopkogel-object in Villa Cavrois, Croix (Fr.),2024, Panasonic Lumix}

 

 

 

_{Sloopkogel-object in Villa Cavrois, Croix (Fr.),2024, Panasonic Lumix}