Het is weer tijd voor een nieuwe post, of beter een reeks posts. Dit keer ga ik jullie meenemen (althans ik hoop dat dit lukt) achter de schermen van de termen figuratie en abstractie.
Het initiatief hiertoe ligt bij Jan van der Poel, een collega kunstenaar, die een concept lanceerde voor 'De Staat Van' 2026. Het concept luidt als volgt:
Van abstract naar figuratief of vice versa
Doel: verkennen/werken op of over de grens van abstract naar figuratief of omgekeerd. Kernvraag: wat is (nog) figuratief? Wat is (nog) abstract? Hoever kan een abstractie van een figuratie afliggen (of andersom) zonder de band te breken?
Voor alle duidelijkheid: 'De Staat Van' is de titel voor de expositie van professionele Deventer kunstenaars. Deze vindt ook dit jaar weer plaats in de Bergkerk. De toegang is gratis.
Voor nadere info hierover, zie: Bergkerkdeventer.nl/evenement/De-staat-van
Zoals je kunt lezen wordt er in subgroepen geëxposeerd. Wat onze subgroep betreft: deze bestaat uit zes personen. Drie personen gaan zich in 1e instantie richten op het maken/creëren van een figuratief werk en de andere drie (waaronder ik zelf) op een abstract werk. De idee is dat we vervolgens in reactie op het werk van een andere kunstenaar/kunstenares nog een 2e werk gaan maken.Materiaalkeuze, stijl, plat vlak of object.....Dit is allemaal aan de makers....
De Staat Van, periode 1
Inmiddels is vrijwel zeker dat onze subgroep in periode 1 zal gaan exposeren. Dit is van 18 juli t/m 16 augustus 2026. De opening van deze expositie is op 19 juli van 14.00 tot 16.30 uur (inloop vanaf 13.30 uur). Zie: Kunstenlab.nl/agenda/destaatvan2026/
Je bent van harte welkom.
Figuratie en Abstractie
In de kunst is een figuratief werk een werk dat herkenbare onderwerpen laat zien. Een abstract (of non-figuratief) werk is een werk waarbij herkenbaarheid minder of geen rol speelt, ofschoon het uitgangspunt of het object waar het werk op geïnspireerd is, nog wel herkenbaar kan zijn.
Tussen deze 2 vormen van kunst bestaat het abstraheren: de concrete voorstelling of waarneembare werkelijkheid (die als uitgangspunt diende voor het kunstwerk) is nog te herkennen tot aan de pure abstractie, waarbij bijv. alleen nog lijnen, vlakken of kleuren te onderscheiden zijn. NB: dit geldt niet alleen voor de beeldende kunst, maar ook voor muziek, literatuur, etc.
Deze serie van Mondriaan geeft een prachtig beeld van de abstrahering van een boom, waarbij het 3e werk een redelijk voltooide abstractie laat zien, die Mondriaan later zelfs nog verder geabstraheerd heeft tot hoekige vlakjes. Je ziet dat de eerste boom nog goed herkenbaar is als boom, bij de daarop volgende werken vond er verdere abstrahering plaats.
 |
|
Piet Mondriaan , abstraheren van een boom |
'Avond, rode boom' is uit de periode 1908-1910, 'De grijze boom' is van 1911 en de 'Bloeiende appelboom' is in 2012 geschilderd.
Wat betreft de 'Grijze boom' kun je zien dat kleur niet langer een rol speelt of in ieder geval minder dan bij de eerste boom. Zelfs de bloeiende appelboom laat minder kleur zien. Mondriaan werkte naar een pure vorm van kunst, een soort vergeestelijking, die balans en verstilling ademt. Het abstraheren (wat in dit geval duidelijk ook 'weglaten' inhoudt) werd voor hem een stijlmiddel om dit doel te bereiken. Daarbij liet hij zich inspireren door verschillende kunststromingen, zoals het Kubisme en Art Nouveau. De composities, waarbij lijnen en vlakken op het doek geordend werden, kun je als een einddoel beschouwen.
 |
| Mondriaan, Compositie 11, olieverf op doek |
Wordt vervolgd, www.pact23blogspot.com, www.Pact23.com
Francisca-Francis la Braque-te Brake, Deventer, april 2026
